SAMOLOT CASA C-295 transportowy
CASA C-295 (EADS CASA C-295) – średniej wielkości samolot transportowy produkowany przez hiszpańskie zakłady lotnicze Construcciones Aeronáuticas SA (obecnie część holdingu Airbus).
--------------------------------------
Dane podstawowe:
producent: Construcciones Aeronáuticas, Hiszpania
typ: samolot transportowy
konstrukcja: górnopłat o konstrukcji metalowej
załoga: 2 pilotów, 1 inżynier pokładowy + opcjonalnie technik załadunku (loadmaster)
data oblotu: 28 listopada 1997 roku
lata produkcji: od 1999 roku
liczba egz.: 243 (stan na 2025 rok)
napęd: 2 x silniki turbośmigłowe Pratt & Whitney Canada PW127G o mocy 2281 kW każdy
rozpiętość: 25,81 m
długość: 24,50 m
wysokość: 8,60 m
masa startowa: 21 t (normalna), 23,2 t (maksymalna)
zapas paliwa: 7650 l
prędkość przelotowa : 480 km/h
zasięg: 5630 km (maksymalny), 2198 km (z ładunkiem 8000 kg)
rozbieg: 844 m
dobieg: 680 m
liczba miejsc: 69 - 78 żołnierzy lub 27 rannych i 4 sanitariuszy
przestrzeń ładunkowa: 9,25 t
--------------------------------------
Historia
Jest zbudowany na podstawie wcześniejszej konstrukcji tej samej firmy, samolotu CASA CN-235, jednak ze zwiększonym zasięgiem i maksymalną masą przenoszonego ładunku.
Z maszyn tego typu korzystają m.in. Siły Powietrzne RP oraz Hiszpańskie Siły Powietrzne i Portugalskie Siły Powietrzne.
Pierwszy prototyp samolotu C-295M wystartował 28 listopada 1997 roku.
Polska była pierwszym klientem eksportowym na C-295M. W 2001 roku zamówiono osiem sztuk z opcją na cztery. Siły powietrzne aktualnie posiadają 16 samolotów CASA C-295M. Wyposażone są w najnowocześniejsze systemy nawigacji GPS, radiolokacyjne stacje ostrzegawcze oraz wyrzutnie flar i pasków folii odbijających fale radarowe do zmylania i zakłócania systemów naprowadzania rakiet przeciwlotniczych. Koszt eksploatacji na jedną godzinę lotu według informacji SPRP wynosi 3184 zł. Koszt zakupu takiej maszyny bez dodatkowego wyposażenia to wydatek około 25 milionów dolarów.
9 listopada 2012 roku w rejonie Lozère na południu Francji rozbił się algierski C-295M, transportujący sześć osób i ładunek papieru do produkcji banknotów, z Paryża do Al-Bulajda. Nikt nie przeżył.
Polskie CASA C-295 stacjonują w 8 Bazie Lotnictwa Transportowego w Krakowie.
Katastrofa pod Mirosławcem
Osobny artykuł: Katastrofa lotnicza w Mirosławcu.
Jedna z maszyn (CASA C-295 M – zakupiona w roku 2007) o numerze bocznym 019 użytkowana przez Siły Powietrzne uległa katastrofie 23 stycznia 2008 roku o godzinie 19:07 niespełna kilometr od lotniska wojskowego 12. Bazy Lotniczej w Mirosławcu. Na pokładzie było 20 osób, w większości oficerowie wojsk lotniczych. Nikt nie przeżył katastrofy. Oficerowie wracali z Konferencji Bezpieczeństwa Lotów Lotnictwa Sił Zbrojnych RP, która odbywała się w Warszawie.
Komisja ustaliła, że na katastrofę wpływ miał m.in. niewłaściwy dobór załogi i jej niewłaściwa współpraca w kabinie, niekorzystne warunki atmosferyczne na lotnisku, brak obserwacji wskazań radiowysokościomierza podczas podejść do lądowania i błędna interpretacja wskazań wysokościomierzy.
Użytkownicy
W latach 2000-2025 EADS CASA (od 2009 Airbus Military, od 2014 roku Airbus Defence & Space) zakontraktował 311 samolotów C-295 dla 33 państw, wyprodukowano 241 z czego w służbie jest 238 maszyn, dwie utracono, dwa egzemplarze posiada producent. Dziewięć zmontowano na licencji w Indonezji, 40 sztuk powstaje w Indiach. Samolot oferowany jest w kilku wersjach: transportowy oryginalny C-295M i zmodernizowany C-295W z wingletami, morski patrolowiec C-295MPA Persuader i C-295W MSA oraz samolot wczesnego ostrzegania C-295AEW. W 2013 roku przetestowano system zrzutu wody umożliwiający zastosowanie jako samolot gaśniczy. W 2016 roku przetestowano także moduł do podawania paliwa, który zamienia C-295 w latającą cysternę. W 2018 i 2020 roku dostarczono dwa prywatne C-295M (rej. 5Y-TMP, 5Y-JUB) dzierżawione przez przedsiębiorstwo Stellwagen (obecnie Seraph), użytkowane przez DAC Aviation do celów humanitarnych w Afryce.
Algieria Algierskie Siły Powietrzne: 5 C-295M w służbie (od 2005 roku, 1 utracono w 2012 roku)
Angola : Angola zakupiła trzy samoloty, ich użytkownikiem będzie Marinha de Guerra Angolana (marynarka wojenna).
Arabia Saudyjska Królewskie Saudyjskie Siły Powietrzne: 1 C-295W (od 2015 roku, zamówiono 4).
Bangladesz : W 2016 roku zamówiono jeden C-295W, dostarczony w 2017 roku.
Brazylia Brazylijskie Siły Powietrzne: 13 C-105A Amazonas (12 C-295M SAR od 2006 roku, 1 C-295W od 2016 roku) – dwanaście samolotów Brazylia zamówiła w 2005 roku. Maszyny znalazły się na stanie dwóch jednostek, 1°/9° Grupo de Aviação (grupy lotniczej) stacjonującej w Manaus i 1°/15° Grupo de Aviação w Campo Grande. 28 lipca 2014 roku Airbus ogłosił, iż podpisano z Brazylią kolejną umowę na dostarczenie następnych trzech maszyn w konfiguracji poszukiwawczo-ratowniczej (SAR).
Burkina Faso : W 2019 roku zamówiono jeden egzemplarz C295W, dostarczony w 2021 roku.
Armada de Chile : 3 C-295MPA (od 2010 roku)
Czechy Czeskie Siły Powietrzne: 6 C-295M (od 2010 roku)
Egipt Egipskie Siły Powietrzne: 24 C-295M (od 2011 roku)
Ekwador Ekwadorskie Siły Powietrzne: 3 C-295M (od 2014 roku)
Finlandia Fińskie Siły Powietrzne: 3 C-295M (od 2007 roku)
Filipiny Filipińskie Siły Powietrzne: 4 C-295M (od 2015 roku), 3 C-295W (od 2015 roku)
Ghana Ghańskie Siły Powietrzne: 3 C-295M (od 2011 roku)
Hiszpania Hiszpańskie Siły Powietrzne: 13 T.21 (C-295M od 2000 roku) CASA posiada dwa prototypy EC295 i EC296
Indie Indyjskie Siły Powietrzne: W 2015 roku zaakceptowano ofertę konsorcjum Airbus i Tata o wartości ok. 2,4 mld USD na 56 C-295 MW dla zastąpienia samolotów Hawker Siddeley HS 748M. W latach 2023-2025 16 sztuk dostarczono z Hiszpanii, następne 40 stuk powstanie na licencji w zakładach Tata.
Indonezja Indonezyjskie Siły Powietrzne: 11 CN-295M (od 2012 roku)
Irlandia Irlandzki Korpus Lotniczy: Irlandia zamówiła dwa Airbusy C-295W MSA do zadań morskich w 2021 roku i trzeci w 2022 roku. Dwa dostarczono w 2023 roku, a trzeci w 2025 roku.
Jordania Jordańskie Siły Powietrzne: 2 C-295M (od 2003 roku)
Kanada Royal Canadian Air Force: 15 C-295FWSAR / CC-295 Kingfisher (od 2021 roku) W grudniu 2016 roku C-295W wygrał przetarg na samolot poszukiwaczo-ratowniczy (SAR) dla RCAF z zapotrzebowaniem na 16 sztuk.
W 2017 roku Stellwagen, firma zależna od Acasta Enterprises Inc. zamówiła 12 samolotów z przeznaczeniem na leasing.
Kazachstan Siły Powietrzne Republiki Kazachstanu: 9 C-295M (6 dostarczonych w latach 2013-2016). W 2017 roku zamówiono dalsze dwa.
Kolumbia Kolumbijskie Siły Powietrzne: 6 C-295M (od 2008 roku)
Mali Armée de l'air du Mali: 2 C-295W. Mali w 2016 zamówiły jeden C-295W, który dostarczono w 2017 roku. W 2022 roku. dostarczono drugi egzemplarz.
Meksyk Fuerza Aérea Mexicana i Armada de México: lotnictwo: 8 C-295M* marynarka: 4 C-295M i 2 C-295W (od 2009)
Oman Królewskie Siły Powietrzne Omanu: 5 C-295M, 3 C-295MPA (od 2013)
Polska Siły Powietrzne: 16 C-295M w służbie (od 2003, 1 utracono w 2008)
Portugalia Portugalskie Siły Powietrzne: 7 C-295M, 5 C-295MPA (od 2008)
Serbia Siły powietrzne i obrona przeciwlotnicza Serbii: 2 C-295W (od 2023)
Uzbekistan Siły Powietrzne Uzbekistanu: 4 C-295W. Według niepotwierdzonych informacji z 2014 roku podczas trwania targów KADEX w Kazachstanie, Uzbekistan zamówił cztery samoloty w wersji C-295W z zamontowanymi wingletami na końcach skrzydeł, zmniejszającymi zużycie paliwa i poprawiającymi parametry lotu. Maszyny zastąpiły pamiętające jeszcze czasy Związku Radzieckiego samoloty An-26. Pierwszy z zamówionych C-295W został oblatany przez Airbusa 25 czerwca 2015 roku. Uzbekistan nie życzył sobie, aby informacja o zakupie dotarła do opinii publicznej. Dopiero dziewiczy lot pierwszego z zamówionych samolotów ujawnił oficjalnie zamówienie. Dwa samoloty dla nieujawnionego klienta dostarczono do końca 2015 roku, a dalsze dwa w pierwszej połowie 2016 roku.
Tajlandia Wojska Lądowe Królestwa Tajlandii : 2 C-295W (zamówiono 3). Tajlandia w czerwcu 2016 roku odebrała jeden C-295W dla wojsk lądowych.
Wietnam Wietnamskie Ludowe Siły Powietrzne : Wietnam rozpoczął proces wymiany wiekowej i wyeksploatowanej floty samolotów transportowych typu An-24 i An-26 zamawiając trzy maszyny C-295, początkowo informowano, iż zamówienie ma objąć pięć nowych samolotów. 4 maja 2015 roku przybył do Wietnamu ostatni z zamówionych C-295 realizując tym samym kontrakt.
Zjednoczone Emiraty Arabskie Siły Powietrzne Zjednoczonych Emiratów Arabskich: W 2017 roku zamówiono pięć sztuk z dostawami od 2018 roku dla zastąpienia sześciu CN-235.
