PISTOLET BROWNING HP 9 x 19 mm
Browning High Power (także: Browning Hi-Power, Browning HP, BHP, Browning M1935, Browning GP[a]) – belgijski pistolet samopowtarzalny skonstruowany przez D. Saive'a w zakładach Fabrique Nationale d'Armes de Guerre (FN).
Dane techniczne
Kaliber - 9 mm,
Nabój - 9 × 19 mm Parabellum,
Magazynek - 13 naboi,
Wymiary: Długość -200 mm; Długość lufy - 118mm,
Masa broni - 930g,
Zasięg skuteczny - 50m,
W 1921 roku ogłoszono konkurs na pistolet dla armii francuskiej. Miał on przy masie nie większej niż 1 kg posiadać 15-nabojowy magazynek z nabojami 9 × 19 mm Parabellum, lufę długości 200 mm, dostawną kolbę i zasięg 600 m. Konkursem zainteresowało się wielu europejskich producentów broni, w tym belgijskie zakłady Fabrique Nationale d'Armes de Guerre (FN) z Herstal.
Głównym konstruktorem tej firmy był w tym czasie Amerykanin John Moses Browning, ale odrzucił on propozycję stworzenia pistoletu dla Francuzów. Stwierdził, że nie jest możliwe zbudowanie broni odpowiadającej ich wymaganiom, szczególnie jeśli chodzi o uzyskanie masy poniżej 1 kg i zasięgu 600 m. Uznał też, że magazynek o tak dużej pojemności jest w pistolecie zbędny, a poza tym będzie za długi (w pistoletach stosowano wówczas wyłącznie magazynki jednorzędowe).
W lecie 1921 roku Browning odwiedził Herstal. Zaprezentowano mu wówczas skonstruowaną przez Dieudonne Saive (w tym czasie naczelny inżynier oddziału broni strzeleckiej FN) wersję pistoletu Browning M1903, wyposażoną w magazynek dwurzędowy (magazynek skonstruowany przez Saive'a był twórczym rozwinięciem magazynka pistoletu maszynowego MP 18). Prezentacja miała prawdopodobnie uświadomić Browningowi, że nie ma ludzi niezastąpionych i zakłady FN mogą sobie poradzić bez niego. Konstruktor przyparty do muru wrócił do USA z kilkoma magazynkami Saive'a gdzie rozpoczął prace nad nowym pistoletem. W czasie następnej wizyty w Herstal zaprezentował dwa pistolety oznaczone jako French Pistol. Jeden działał na zasadzie odrzutu zamka swobodnego, drugi krótkiego odrzutu lufy. Do dalszych prac wybrano prototyp z krótkim odrzutem lufy[b]. Największym problemem była konieczność obchodzenia patentów Browninga sprzedanych zakładom Colt wraz z pistoletem Colt M1911. Rozwiązania omijające te patenty spowodowały, że pistolety French Pistol były dość skomplikowane w rozkładaniu.
Na podstawie modelu Browninga wykonano w Herstal dwa prototypy. Jeden miał lufę o długości 200 mm, ale masę większą niż kilogram, drugi dzięki lufie o długości 121 mm miał masę (bez magazynka) 950 g. Prototypy zostały oznaczone jako Pistolet a Grande Rendement (GR) (fr. pistolet o dużej pojemności). Zostały one przedstawione francuskiej komisji konkursowej, ale odrzucono je z powodu zbyt skomplikowanego rozkładania, Francuzom nie odpowiadał także bijnikowy mechanizm uderzeniowy, uznany przez nich za mniej bezpieczny niż kurkowy. Ponieważ odrzucono wszystkie zaprezentowane prototypy, konkurs został nierozstrzygnięty. Dlatego ogłoszono następny, zmieniono także wymagania. Zrezygnowano z żądania lufy o długości 200 mm, ale zaostrzono limit masy, która bez magazynka miała być nie większa niż 850 g.
Ponieważ Browning odmawiał kontynuowania prac nad tym pistoletem, o pomoc zwrócono się znowu do Saive'a. Ten miał sporo kłopotów z umieszczeniem nowego, kurkowego mechanizmu spustowego w zamku (starał się wprowadzić jak najmniej zmian, żeby nie urazić Browninga). Poprawiony prototyp oznaczono jako GR Mle 1923 (prototypom Browninga zmieniono nazwę na GR Mle 1922). Nowy prototyp przedstawiono znów Francuzom, ale został znowu odrzucony z powodu przekroczenia limitu masy. W następnych latach trwały prace nad udoskonaleniem pistoletu GR, ale nadal nie rozpoczynano produkcji pistoletu.
W listopadzie 1926 roku zmarł John Browning. Była to duża strata dla FN, ponieważ większość jej najlepiej sprzedających się produktów została skonstruowana przez niego. Nowym konstruktorem został Dieudonne Saive. Jego pierwsza konstrukcja, pistolet GR z 1926 roku, był jeszcze oparty na starych GR, ale zdawał on sobie sprawę, że ta konstrukcja jest ślepą uliczką. Pistolet GR z 1926 roku był jednym z uczestników polskiego konkursu na pistolet wojskowy z 1927 roku, ale odrzucono go z powodu zbyt dużej masy.
Prace rozpoczęto właściwie od początku w 1928 roku. Wygasły wtedy patenty dotyczące Colta M1911. Saive natychmiast użył zastrzeżonego wcześniej bagnetowego łożyska lufy, co pozwoliło uprościć konstrukcję broni. Nowy GR z 1928 roku zmienił się nie do poznania. Z GR Mle 1922 pozostał tylko magazynek. Cała broń była więc konstrukcją Saive'a, ale ze względów marketingowych otrzymała nazwę Browning Mle 1928. W następnym roku prace kontynuowano (zmieniono kształt chwytu pistoletowego).
W 1929 roku nowy pistolet FN został przedstawiony do drugiej tury polskiego konkursu pistoletowego. Komitet do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu 25 marca 1929 roku podjął uchwałę, w której punkt drugi brzmiał „[...] zatwierdza się jako typ pistoletu dla armii, pistolet automatyczny 13 strzałowy Browning kal. 9 mm wyrobu F.N.”. Jednak mistyfikacja dyrekcji PWU, twierdzącej że od 1928 roku prowadzone są krajowe prace nad zbliżonym pistoletem, na które wydano znaczne środki (naprawdę prace rozpoczęły się dopiero w 1929 roku i zakończyły się w 1935 roku przyjęciem do uzbrojenia pistoletu Vis), spowodowała anulowanie konkursu.
Także Francuzi w 1930 roku tak radykalnie zmienili zasady konkursu, że pistolet Saive'a znalazł się poza konkurencją. W rezultacie Belgowie pozostawali z pistoletem, w którego wieloletni rozwój zainwestowali duże pieniądze, a który nadal nie znalazł żadnego nabywcy.
Dlatego w 1935 roku postanowiono rozpocząć produkcję, w nadziei że produkowany seryjnie pistolet łatwiej będzie sprzedać. W tym roku Saive dokonał ostatniej dużej zmiany konstrukcyjnej w swoim pistolecie, zmieniając łożysko lufy mocowane bagnetowo na stałe. Pistoletowi zmieniono nazwę, ponieważ nazwa Pistolet de Grande Redement z powodu wieloletnich prób źle się kojarzyła. Saive zaproponował nazwę Pistolet a Grande Puissance (fr. pistolet wielkiej mocy), której angielska wersja Pistol High Power lub Browning High Power (w wersji skróconej Browning Hi-Power lub BHP) jest używana do dziś.
Początkowo pistolet BHP sprzedawał się słabo, przyjęło go do uzbrojenia kilka małych armii np. Belgii (1000 szt.), Peru (2000 szt.), Litwy (3000 szt.), Łotwy i Estonii. Dopiero pod koniec lat 30 przyszły zamówienia chińskie. Pierwsze kilkaset pistoletów BHP Chiny zamówiły w 1937. Wkrótce pojawiły się problemy z pękającymi występami odryglowującymi. Saive zaradził temu, zmieniając kształt kanału wewnątrz występu odryglowującego. W 1938 roku Chińczycy zamówili następne 5000 pistoletów i złożyli wstępne zamówienia na następne kilkadziesiąt tysięcy.
10 maja 1940 roku Wehrmacht zaatakował Belgię. Herstal zostało szybko zajęte przez wojska niemieckie. Pomimo zniszczenia znacznej części dokumentacji produkcyjnej przez Saive'a Niemcom udało się rozpocząć produkcję BHP. Do wyzwolenia Herstal przez aliantów we wrześniu 1944 roku wyprodukowano 319 000 sztuk pistoletów oznaczonych P640(b) (głównie na potrzeby Waffen-SS).