Order Krzyża Wojskowego (OKW) - polski order wojskowy przyznawany żołnierzom Sił Zbrojnych i osobom cywilnym za wybitne zasługi w działaniach przeciw terroryzmowi lub podczas operacji pokojowych. Stanowi najwyższe z odznaczeń wojskowych nadawanych w Polsce za czyny bojowe w czasie pokoju. Kawalerem Orderu Krzyża Wojskowego III klasy - Krzyża Kawalerskiego jest między innymi SPD naszego batalionu st. chor. sztab. Mariusz Korner. Order został mu przyznany dnia 11 listopada 2006 roku za wybitne zasługi w działaniach prowadzonych podczas akcji bojowych, za wykazaną odwagę i osobiste męstwo. Mariusz Korner został ranny w wybuchu miny pułapki w Iraku w nocy z 10 na 11 listopada 2005 roku.
Utworzenie
Order ustanowiono ustawą z dnia 18 października 2006 roku o zmianie ustawy z dnia 16 października 1992 roku o orderach i odznaczeniach. Zmiana została wprowadzona w życie 10 listopada 2006 roku. Równocześnie Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zmienił rozporządzeniem z dnia 21 października 2006 roku rozporządzenie z dnia 10 listopada 1992 roku w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń.
Zgodnie z treścią wyżej wymienionej ustawy "Order Krzyża Wojskowego jest nagrodą za wybitne czyny bojowe połączone z wyjątkową ofiarnością i odwagą w czasie działań bojowych przeciwko aktom terroryzmu w kraju lub podczas użycia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami kraju w czasie pokoju". W systemie polskich odznaczeń zajmuje miejsce za Orderem Odrodzenia Polski i przed Orderem Krzyża Niepodległości.
Dzieli się na trzy klasy:
- klasa I - Krzyż Wielki - może być nadany dowódcy jednostki bojowej za nadzwyczajne czyny bojowe lub wybitną inicjatywę, połączoną z umiejętnym i skutecznym dowodzeniem operacją lub akcją bojową,
- klasa II - Krzyż Komandorski - może być nadany dowódcy jednostki bojowej lub oficerowi za umiejętne i skuteczne dowodzenie jednostką bojową lub za inny czyn zapewniający sukces operacji lub akcji bojowej, wyjątkowo oficerowi sztabu za współprace z dowódcą, jeżeli współpraca ta w sposób wybitny przyczyniła się do sukcesu operacji lub akcji bojowej, podoficerowi lub szeregowemu posiadającemu już Krzyż Kawalerski za czyn wybitnego męstwa połączony z narażeniem życia,
- klasa III - Krzyż Kawalerski - może być nadany dowódcy lub innemu żołnierzowi za śmiały czyn bojowy lub osobiste męstwo w czasie akcji bojowej, a także osobom cywilnym za okazanie niezwykłego męstwa. Krzyż Kawalerski Orderu Krzyża Wojskowego może być nadany formji walczącej.
Kapitułę Orderu Krzyża Wojskowego tworzą Kanclerz Orderu oraz pięciu członków Kapituły, powoływanych przez prezydenta RP spośród Kawalerów tego Orderu, na pięć lat. Kapituła wybiera ze swego grona Zastępcę Kanclerza Orderu i Sekretarza Kapituły.
Nadawanie
Order Krzyża Wojskowego nadaje i wręcza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, z inicjatywy własnej lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów albo Kapituły Orderu. Prezydent ma również prawo do pozbawienia Orderu osoby nim odznaczonej.
Zgodnie z zasadami nadawania Order Krzyża Wojskowego może otrzymać:
Krzyż Wielki:
dowódca jednostki wojskowej za nadzwyczajne czyny bojowe albo wybitną inicjatywę, połączoną z umiejętnym i skutecznym dowodzeniem operacją lub akcją bojową;
Krzyż Komandorski:
dowódca jednostki wojskowej za umiejętne i skuteczne dowodzenie podczas operacji lub akcji bojowej,
oficer za czyn zapewniający sukces operacji lub akcji bojowej,
oficer sztabu za współpracę z dowódcą, jeżeli współpraca ta w sposób wybitny przyczyniła się do sukcesu operacji lub akcji bojowej,
podoficer albo szeregowy posiadający już Krzyż Kawalerski za czyn wybitnego męstwa połączony z narażeniem życia;
Krzyż Kawalerski:
dowódca lub inny żołnierz za śmiały czyn bojowy albo osobiste męstwo w akcji bojowej,
osoba cywilna za okazanie niezwykłego męstwa i odwagi,
jednostka wojskowa wybitnie zasłużona w bojach.
Kapituła Orderu Krzyża Wojskowego
Kapituła Orderu stoi na straży jego honoru i składa się z Kanclerza Kapituły oraz 5 członków, w tym zastępcy Kanclerza oraz sekretarza Kapituły. Kanclerza i członków Kapituły powołuje Prezydent spośród Kawalerów Orderu na okres 5 lat.
I Kapituła
Pierwszą Kapitułę powołał Prezydent RP 31 marca 2009 roku, a nominacje wręczył 15 maja 2009 roku.
Skład I Kapituły
gen. broni Bronisław Kwiatkowski - Kanclerz Orderu, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego II klasy od 11 listopada 2006 roku;
sierż. szt. Zbigniew Siekierski - zastępca Kanclerza Orderu, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 8 maja 2007 roku;
mjr Adam Wiak - sekretarz Kapituły, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 8 maja 2007 roku;
mjr Adam Zbigniew K. - członek Kapituły, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 11 listopada 2006 roku;
por. Tomasz Paweł Nowicki - członek Kapituły, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 8 maja 2007 roku;
sierż. Łukasz Paweł S. - członek Kapituły, Kawaler Orderu Krzyża Wojskowego III klasy od 11 listopada 2006 roku.
Po śmierci gen. broni Bronisława Kwiatkowskiego w katastrofie smoleńskiej na stanowisku Kanclerza Orderu zaistniał wakat. W dniu 9 sierpnia 2011 roku Prezydent RP powołał na funkcję Kanclerza gen. bryg. Andrzeja Reudowicza, Kawalera Orderu Krzyża Wojskowego II klasy od dnia 5 maja 2011 roku. Uroczystość wręczenia aktu powołania odbyła się 14 września 2011 roku w siedzibie BBN-u.
II Kapituła
1 kwietnia 2014 te same osoby zostały powołane w skład Kapituły na kolejną kadencję (8 lipca 2014 wręczono akty powołania wszystkim członkom, oprócz Kanclerza, który powołany był 9 sierpnia 2011). 2 maja 2017 dotychczasowy Kanclerz Orderu został powołany na kolejną kadencję.
Skład II Kapituły
gen. dyw. Andrzej Marek Reudowicz - Kanclerz Orderu,
mł. chor. Zbigniew Siekierski - Zastępca Kanclerza Orderu,
ppłk Adam Wiak - Sekretarz Kapituły,
mjr Adam Zbigniew K. - członek Kapituły,
kpt. Tomasz Paweł Nowicki - członek Kapituły,
st. sierż. Łukasz Paweł S. - członek Kapituły.
2 maja 2017 roku prezydent Andrzej Duda wręczył gen. dyw. Andrzejowi Reudowiczowi ponowne mianowanie na Kanclerza Orderu Krzyża Wojskowego.
Wygląd
Oznaką Orderu Krzyża Wojskowego jest równoramienny krzyż kawalerski, którego ramiona pokryte są granatową emalią, a w środku znajduje się srebrzony orzeł państwowy w koronie. Rewers krzyża składa się ze Szczerbca skierowanego ostrzem w dół (na ramionach pionowych), dwuwierszowego napisu „MILITO PRO PATRIA” („WALCZĘ DLA OJCZYZNY”, na ramionach poziomych) oraz daty „MMVI” i numeru Orderu danej klasy (na ramieniu dolnym). Krzyż wieńczy u góry korona Chrobrego, zawieszona na granatowej wstędze z dwoma symetrycznie położonymi przy bokach karmazynowymi pasami.
Cechami odróżniającymi odznaki poszczególnych klas są:
sposób noszenia: na szyi w klasie I i II, na lewej piersi w klasie III
wymiar krzyża bez korony: 45 mm w klasie I i II, 38 mm w klasie III
szerokość wstęgi: 45 mm w klasie I i II, 40 mm w klasie III
szerokość pasów na wstędze: 10 mm w klasie I i II, 9 mm w klasie III
odległość pasów od krawędzi wstęgi: 4 mm w klasie I i II, 3 mm w klasie III
wykończenie obramowania awersu i ramion rewersu: pozłacane w klasie I, posrebrzane w klasie II i III.
Dodatkowo oznaką klasy I jest gwiazda orderowa złożona z 8 pęków srebrnych promieni o średnicy 87 mm wraz z nałożonym Krzyżem Wielkim. Gwiazdę orderową nosi się na lewej piersi poniżej innych odznak orderów i odznaczeń. Natomiast żołnierze jednostek wojskowych wyróżnionych Krzyżem Kawalerskim mogą nosić sznur naramienny o łącznej długości 1510 mm z granatowego jedwabiu, przerabiany karmazynem i zakończony ołówkiem ze srebrzonego metalu.
Granatowo-karmazynową rozetkę posiadają klasy I i II, przy czym rozetka w klasie I jest ułożona na złotym galoniku. W klasie III zamiast rozetki występuje wstążeczka (o szerokości 4 mm) wzorowana na wstędze orderowej. Kolory baretki są identyczne ze wstęgą Orderu III klasy. Dla odróżnienia na baretkę klasy I lub II nałożona jest odpowiednia rozetka. Podobnie do Krzyża Wojennego Virtuti Militari oznaki wszystkich posiadanych klas Orderu Krzyża Wojskowego można nosić jednocześnie.
Autorem insygniów Orderu Krzyża Wojskowego jest artysta plastyk Andrzej Heidrich.
-------------------
Kawalerowie Orderu Krzyża Wojskowego I klasy - Krzyża Wielkiego
nadawanie Orderu w tej klasie nie zostało rozpoczęte
Kawalerowie Orderu Krzyża Wojskowego II klasy - Krzyża Komandorskiego
01. Bronisław Kwiatkowski gen. dyw. 2006-11-11
02. Łukasz Kurowski por. 2007-08-15, pośmiertnie
03. Bartosz Orzechowski ppor., 2007-10-05, funkcjonariusz BOR, pośmiertnie
04. Grzegorz Gers mjr, 2007-11-09
05. Mirosław Opara kpt.
06. Radosław Pankiewicz mjr
07. Marek Tomaszycki gen. bryg.
08. Paweł Wachowicz kpt.
09. Ireneusz Bartniak gen. bryg. 2008-04-30
10. Tadeusz Buk gen. dyw.
11. Jerzy Biziewski gen. bryg. 2008-08-04
12. Mariusz Pawluk ppłk 2009-04-27
13. Mirosław Polakow ppłk 2009-08-10
14. Piotr Raczyński kpt.
15. Daniel Ambroziński kpt. 2009-08-11 pośmiertnie
16. Rajmund Andrzejczak płk 2009-11-06
17. Artur Sarzyński mjr
18. Waldemar Skrzypczak gen. broni w rezerwie
19. Dariusz Zwolak mł. chor.
20. Andrzej Przekwas gen. bryg. 2010-11-16
21. Andrzej Reudowicz gen. bryg. 2011-05-05
22. Bogusław Pacek gen. dyw. 2011-08-02
23. Sławomir Wojciechowski gen. bryg. 2011-11-08
24. Rafał Lis mjr 2012-08-11
25. Krzysztof Woźniak mjr 2013-01-25 pośmiertnie
26. Bogdan Tworkowski gen. bryg. 2013-05-15
27. Marcin Fitas płk 2013-08-01
28. Maciej Siudak płk
29. Jarosław Górowski ppłk
30. Andrzej Tuz gen. bryg. 2013-08-07
31. Cezary Podlasiński gen. bryg. 2014-06-03
32. Mariusz Czernia ppor. 2014-07-28
33. Marek Sokołowski gen. bryg.
oraz czterech żołnierzy Jednostki Wojskowej GROM
Kawalerowie Orderu Krzyża Wojskowego III klasy - Krzyża Kawalerskiego
01. Mariusz Korner mł. chor. szt. 2006-11-11
obecnie w stopniu st. chor. szt. służy w WOT w 71. Malborskim Batalionie Lekkiej Piechoty im. por. Jana Andrzeja Byczkowskiego ps. "Cedro"
02. Tomasz Murkowski sierż. pośmiertnie
03. Mariusz Sawicki st. kpr.
04. Łukasz Sikora sierż.
05. Zbigniew Ulaszewski st. plut.
06. Piotr Nita st. szer. 2007-02-09 pośmiertnie
07. Tomasz Jura kpr. 2007-04-23 pośmiertnie
08. Marcin Trelka mł. chor. 2007-04-25
09. Tomasz Nowicki por. 2007-05-08
10. Zbigniew Siekierski st. sierż.
11. Adam Wiak kpt.
12. Jerzy Gut ppłk 2007-08-15
13. Marcin Markiewicz por.
14. Andrzej Filipek sierż. 2007-11-05 pośmiertnie
15. Jarosław Miller por. 2007-11-09
16. Roland Rusiecki kpt.
17. Jacek Domański st. szer. 2008-02-28
18. Hubert Kowalewski kpr. pośmiertnie
19. Szymon Słowik st. kpr. pośmiertnie
20. Grzegorz Politowski kpr. 2008-04-09 pośmiertnie
21. Robert Marczewski por. 2008-06-25 pośmiertnie
22. Paweł Brodzikowski kpr. 2008-08-22 pośmiertnie
23. Waldemar Sujdak plut. pośmiertnie
24. Paweł Szwed kpr. pośmiertnie
25. Emil Uran st. szer.
26. Paweł Legencki sierż. 2009-04-27 pośmiertnie
27. Piotr Mikułowski sierż. pośmiertnie
28. Grzegorz Kaliciak kpt. 2009-04-28
29. Krzysztof Kaśkos por. 2009-07-13 w rezerwie pośmiertnie
30. Artur Żukowski st. chor. w rezerwie pośmiertnie
31. Leszek Giergielewicz ppor. 2009-08-10
32. Łukasz Goździk st. sierż.
33. Marcin Poręba sierż. 2009-09-07 pośmiertnie
34. Artur Pyc kpr. 2009-09-10 pośmiertnie
35. Piotr Marciniak kpr. 2009-09-11 pośmiertnie
36. Szymon Graczyk kpr. 2009-10-12 pośmiertnie
37. Radosław Szyszkiewicz kpr. pośmiertnie
38. Wojciech Czech st. chor. 2009-11-06
39. Andrzej Kasperuk st. chor.
40. Paweł Mateńczuk st. chor. szt.
41. Marcin Wyszyński st. sierż.
42. Michał Kołek kpr. 2009-12-21 pośmiertnie
43. Miłosz Górka plut. 2010-06-15 pośmiertnie
44. Grzegorz Bukowski kpr. 2010-06-18 pośmiertnie
45. Paweł Stypuła plut. 2010-06-29 pośmiertnie
46. Dariusz Tylenda st. kpr. 2010-08-09 pośmiertnie
47. Tomasz Kloc mł. chor. szt. 2010-08-11 w stanie spoczynku
48. Jacek Wiśniewski st. szer.
49. Kazimierz Kasprzak chor. 2010-09-29 pośmiertnie
50. Adam Szada-Borzyszkowski sierż. 2010-10-19 pośmiertnie
51. Marcin Pastusiak sierż. 2011-01-25 pośmiertnie
52. Jarosław Maćkowiak mł. chor. 2011-06-06 pośmiertnie
53. Krzysztof Kwaśnik chor. 2011-06-15
54. Paweł Poświat sierż. 2011-08-01 pośmiertnie
55. Szymon Sitarczuk sierż. 2011-08-24 pośmiertnie
56. Rafał Nowakowski sierż. 2011-10-10 pośmiertnie
57. Mariusz Robert Deptuła sierż. 2011-10-26 pośmiertnie
58. Marcin Piotr Krawczyński mjr 2011-12-23
59. Krystian Banach sierż. 2011-12-23 pośmiertnie
60. Piotr Ciesielski mł. chor. pośmiertnie
61. Łukasz Krawiec sierż. pośmiertnie
62. Marcin Szczurowski sierż. pośmiertnie
63. Marek Tomala sierż. pośmiertnie
64. Paweł Baron ppor. 2012-08-11
65. Sebastian Bartkowski st. sierż.
66. Marek Górski chor.
67. Marek Kaszowski st. chor.
68. Jarosław Latała st. szer.
69. Marcin Pikula st. szer.
70. Andrzej Sinkiewicz mł. chor.
71. Mariusz Zając sierż.
72. Paweł Ordyński sierż. 2013-03-22 pośmiertnie
73. Jan Kiepura st. chor. 2013-06-11 pośmiertnie
74. Łukasz Sroczyński st. chor. 2013-08-07 pośmiertnie
75. Mirosław Łucki st. chor. szt. 2013-08-27 pośmiertnie
76. Sylwester Janik st. chor. 2013-09-04 pośmiertnie
77. Tomasz Ciach kpr. 2014-07-28
78. Karol Cierpica ppor.
79. Mirosław Rybak szer.
80. Rafał Zieliński ppor.
81. Rafał Celebudzki st. chor.; 2014-09-17, pośmiertnie
oraz dziewięciu żołnierzy Jednostki Wojskowej GROM oraz ośmioro żołnierzy 1 PSK, w tym dwóch żołnierzy odznaczonych pośmiertnie. – luty 2011 w tym żołnierz Jednostki Wojskowej Formoza.