WSR-TUGA RADAR
TUGA – polski wojskowy radar 4D przeznaczony do wykrywania i śledzenia celów powietrznych, w tym bezzałogowych statków powietrznych, śmigłowców i samolotów. Radar mierzy trzy współrzędne położenia celu oraz jego prędkość radialną, a jego sposób i parametry pracy są definiowane programowo. Opracowywany przez PIT-RADWAR.
----------------------
Dane podstawowe:
producent: PIT-RADWAR (Polska)
typ: radar 4D
przeznaczenie: wykrywanie i śledzenie celów powietrznych, w tym bezzałogowych statków powietrznych
funkcje: pomiar odległości, azymutu, elewacji oraz prędkości radialnej
data konstrukcji: 2024 rok
lata używania: od 2024 roku (demonstrator)
rodzaj anteny: aktywna antena ścianowa AESA
powierzchnia anteny: 700 × 700 mm
zasięg: do 50 km
apertura pionowa: 33°
apertura pozioma: 90°
pasmo: pasmo X
platforma: radar przenośny; platformy mobilne; obiekty stacjonarne
-------------------------------
Historia projektu
Radar TUGA został po raz pierwszy publicznie zaprezentowany przez PIT-RADWAR w związku z MSPO 2024, gdzie należał do trzech premierowych systemów spółki[1]. Według późniejszych publikacji branżowych radar jest opracowywany przez gdański oddział PIT-RADWAR; na MSPO 2025 pokazano dwa kolejne warianty jego zastosowania: wersję przenośną z pojedynczą anteną na trójnogu oraz wariant zintegrowany z demonstratorem samobieżnej armaty przeciwlotniczej SA-35. W kwietniu 2025 spółka prezentowała TUGĘ także podczas spotkania producentów systemów dronowych i antydronowych z wicepremierem Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem[4]. Jednym z pierwszych publicznie pokazywanych zastosowań radaru była integracja z demonstratorem samobieżnej armaty przeciwlotniczej SA-35, w której TUGA stanowi element hybrydowego systemu kierowania ogniem współpracującego z głowicą optoelektroniczną ZGS-35K. W wariancie zintegrowanym z SA-35 zastosowano cztery płaskie anteny rozmieszczone wokół pojazdu, co ma umożliwiać ciągłą obserwację w azymucie 360°. Według Defence24 TUGA była też prezentowana jako niewielka stacja radiolokacyjna mogąca pełnić rolę radaru wykrywania i śledzenia w systemach obrony przeciwlotniczej bardzo krótkiego zasięgu.
Według wypowiedzi kierownika projektu opublikowanej we wrześniu 2025 TUGA pozostawała w fazie badań demonstratora; na kolejny rok planowano budowę prototypu, a następnie krótkiej serii urządzeń finansowanej ze środków własnych spółki[6]. Według sprawozdania zarządu PIT-RADWAR, przytoczonego przez Defence24, radar ma być wykorzystywany w systemach obrony przeciwlotniczej, rozwiązaniach dla Marynarki Wojennej, systemach antydronowych oraz w ramach projektu „Tarcza Wschód”.
Budowa i parametry techniczne
TUGA jest radarem 4D z aktywną anteną AESA, pracującym w paśmie X (8–12 GHz) i wykorzystującym technikę FMCW. Blok antenowy o wymiarach 700 × 700 mm składa się z dwóch anten – nadawczej i odbiorczej – a tor nadawczy wykorzystuje półprzewodniki oparte na azotku galu (GaN). Radar obserwuje przestrzeń w zakresie 33° w elewacji oraz 90° w azymucie; w zależności od konfiguracji może pracować sektorowo, dookólnie po osadzeniu na podstawie obrotowej albo w układzie czterech anten zapewniających ciągłą obserwację 360°. Deklarowany zasięg wykrywania wynosi od 50 m do 50 km, przy czym dla celu o skutecznej powierzchni odbicia 0,01 m² podawano zasięg przekraczający 5 km. Według Polski Zbrojnej masa urządzenia nie przekracza 50 kg.
Według producenta TUGA jest przeznaczona do wykrywania i śledzenia samolotów, śmigłowców oraz bezzałogowych statków powietrznych, a dzięki programowemu definiowaniu sposobu pracy może być dostosowywana do wymagań konkretnej aplikacji i realizowanych zadań[1]. Zwarta konstrukcja panelu umożliwia zastosowanie radaru jako systemu przenośnego albo jego integrację z platformami ruchomymi i obiektami stacjonarnymi. Według wypowiedzi kierownika projektu radar może być instalowany także na pojazdach, przyczepach i okrętach. W publikacjach prasowych TUGA była przedstawiana przede wszystkim jako lekki radar do wykrywania małych dronów, ale również jako sensor mogący wspomagać naprowadzanie uzbrojenia na cel.
